Monday, 17 October 2022
ठठं
रामाभिषेके जलमाहरन्त्या
हस्ताच्च्युतो हेमघटो युवत्याः।
सोपानमार्गेण करोति शब्दं
ठठं ठठण्ठं ठठठं ठठण्ठः॥.Report · 11:16am
दिदीन् दीन् दीन् दीन् दीन् दधित् तन्दन्नन्दिमुरजम्, द्रणद् द्राणद् द्रण-द्रण-द्रणद् घर्घर-रवम्|
स्फुरत् फू- फू- फू- फू फणिपतिफणात्फूत्कृतिशतम्, शिवं भूयो भूयः प्रथम-नट-नाट्यं दिशतु वः॥
श्रीमान् शशिपाल शर्मा महाभागस्य सौजन्येन...्पुनः उद्धृतम्
देवाधीनं जगत्सर्वं
देवाधीनं जगत सर्वे मंत्राधीना च देवता
ते मंत्रा ब्राह्मणाधीना तस्मात् ब्राह्मण देवता।
अर्थ:- समस्त संसार देवता के अधीन है और देवता मंत्रों के अधीन हैं।सभी मंत्र ब्राह्मणों के अधीन हैं,इसलिए ब्राह्मण देवता है।
अर्थात् मंत्रों को जानने वाला ज्ञानी ब्राह्मण देवता के समान पूजनीय हैं।
Sunday, 16 October 2022
क्या आप संस्कृत पढ़ना जानते हैं?
क्या आप संस्कृत पढ़ना जानते हैं? संस्कृत प्रतियोगिता, उत्तर प्रदेश में संस्कृत का गद्यांश पढ़कर सुनाने हेतु ११ हजार रूपये का प्रथम पुरस्कार रखा गया था। गद्यांश का नमूना नीचे दिया जा रहा है, जो कि ४ भागों में विभाजित है। कथानक के भावों को समझते हुए वाचन करें। थोड़े दिनों बाद इस गद्यांश से मिलते जुलते गद्यांश का वीडियो जारी करूंगा और आप देख सकेंगे कि आपके पढ़ने तथा पुरस्कार विजेता के पढ़ने में कितना अंतर है?
*NCERT Ruchira Class 8 chapter 3*
अद्य सम्पूर्णविश्वे "डिजिटल इण्डिया" इत्यस्य चर्चा श्रूयते । अस्य पदस्य कः भावः इति मनसि जिज्ञासा उत्पद्यते। कालपरिवर्तनेन सह मानवस्य आवश्यकताऽपि परिवर्तते । प्राचीनकाले ज्ञानस्य आदान-प्रदानं मौखिकम् आसीत्, विद्या च श्रुतिपरम्परया गृह्यते स्म । अनन्तरं तालपत्रोपरि भोजपत्रोपरि च लेखनकार्यम् आरब्धम् । परवर्तिनि काले कर्गदस्य लेखन्याः च आविष्कारेण सर्वेषामेव मनोगतानां भावानां कर्गदोपरि लेखनं प्रारब्धम्। टंकणयन्त्रस्य आविष्कारेण तु लिखिता सामग्री टंकिता सती बहुकलाय सुरक्षिता अतिष्ठत्। वैज्ञानिकप्रविधेः प्रगतियात्रा पुनरपि अग्रे गता । अद्य सर्वाणि कार्याणि सङ्गणकनामकेन यन्त्रेण साधितानि भवन्ति । समाचार-पत्राणि पुस्तकानि च कम्प्यूटरमाध्यमेन पठ्यन्ते लिख्यन्ते च । कर्मदोद्योगे वृक्षाणाम् उपयोगेन वृक्षाः कर्त्यन्ते स्म परम् सङ्गणकस्य अधिकाधिक- प्रयोगेण वृक्षाणां कर्तने न्यूनता भविष्यति इति विश्वासः। अनेन पर्यावरणसुरक्षाया दिशि महान् उपकारो भविष्यति।
*उत्तरप्रदेशे वर्धिता संस्कृतम् अधिगन्तुं रुचिः, अष्टसहस्राधिकजनाः कुर्वन्ति ऑनलाइनकक्षाम्*
उत्तरप्रदेशसंस्कृतसंस्थानपक्षतः संस्कृतं वक्तुम् पठितुम् अधिगन्तुं च इच्छुकेभ्यः जनेभ्य: संस्कृतभाषाशिक्षणस्य सुविधा आरब्धा । सर्वतो विशिष्टा वार्ता एषा अस्ति यत् संस्कृतम् अधिगन्तुम् इच्छुकाः दूरवाणीसङ्ख्यां प्रति 9522340003 मिसकॉलएलर्टमाध्यमेन आभासिकक्षायां स्वकीयं पञ्जीकरणं कारयितुं शक्नुवन्ति । अनया सुविधया संस्थानेन अधिकः लाभः अपि प्राप्तः । बृहत्सङ्ख्यासु युवभिः छात्रैः मिसकालमाध्यमेन स्वकीयं पञ्जीकरणम् आभासिकक्षाभ्यः कारितम् अपि च ते नियततया कक्षां कुर्वन्ति । संस्थानानुसारम् आभासिमाध्यमेन संस्कृतम् अधिगन्तुम् इच्छुकेभ्यः जनेभ्यः सप्तचत्वारिंशत्कक्षाणां सञ्चालनं क्रियते। एतेषु शिक्षकैः ऑनलाइनसंस्कृतस्य पाठशाला संस्थाप्यते । संस्थानानुसारं संस्कृतम् अधिगन्तृषु युववर्गस्य सङ्ख्या अधिका अस्ति । शिक्षकाः प्रतिदिनम् एकहोरात्मिकाम् आभासिकक्षां पाठयन्ति याः पूर्णरूपेण निःशुल्कं सन्ति । उत्तरप्रदेशसर्वकारः निरन्तरं देवभाषां संस्कृतं प्रति रुचिम् आनेतुं संस्कृतम् अधिगन्तुं च इच्छुकेभ्यः जनेभ्यः अवसरं प्रदातुं संलग्नः अस्ति । अस्मिन् उत्तरप्रदेशसंस्कृतसंस्थानं महतीं भूमिकां निर्वहति । संस्थानस्य अध्यक्षेण डॉ० वाचस्पतिमिश्रेण उक्तं यत् बहवः जनाः संस्कृतम् अधिगन्तुम् इच्छन्ति । विशेषतया वृत्तिवर्गाणाम् चिकित्सकानाम्, अभियन्तॄणाम्, व्यापारिणां च समयाल्पताम् उद्दिश्य एषः प्रकल्पः चिन्तितः । तन्निमित्तम् एतत् सेवायाः वरदानभूतम् । अनेन संयुज्य तत्रैव संस्कृतभाषाशिक्षणस्य पठनस्य च निःशुल्कं प्रशिक्षणं प्राप्तुं शक्यते। क्रियान्वयनगते तत्र प्रशिक्षणप्रमुखः सुधीष्ठकुमारः मिश्रः, सहायकप्रशिक्षणप्रमुखः सुशीलकुमारः, प्रशिक्षणसमन्वयकः धीरजः मैठाणी, कार्यालयसमन्वयकः रनेश्वरमणि त्रिपाठी च वर्तन्ते । तत्र तेनोक्तं यत् पञ्जीकरणाय अभ्यर्थिभिः केवलं गूगल आवेदनं पूरयिष्यते । आवेदने तेभ्यः स्वकीयव्यवसायस्य पठनस्य च विवरणं प्रदास्यते । एतदनन्तरं व्यवसायानुरूपं समूहमाध्यमेन अस्मिन् संस्कृतस्य पाठनं कारयिष्यते । तेनोक्तं यत् संस्कृतं पठितुम् इच्छुकछात्रेभ्यः संस्कृतज्ञानेन च सहैव नैतिकसंस्कारणां विषये सूचना प्रदास्यते । हिन्द्या, आङ्गलेन च सह छात्रेभ्यः संस्कृतेन वक्तुम् अपि शिक्षयिष्यते ।
*शशिरेखा*
दिनमणिः प्रवयस्कोऽपि सेवकः । ज्येष्ठोऽपि स भृत्यः । अतो बलात् किमपि वक्तुं न प्रभवति । अपृष्टः स किमपि उपदेष्टुं न शक्नोति । मनसि तस्य कोलाहलः । सम्मुखे प्रभोः मृदुविषादः । एकदा सः अपृच्छत् ।
— किमर्थं विषीदति भवान् ? स्पष्टं कथयतु ।
को वा अभावः...?
चिन्ताकुलः अभ्रपदः अपृच्छत् ।
— किम् 'अन्वेषणं समाप्तम् ?
— समाप्तम् ।
— तर्हि, का सा गृहेऽस्मिन् वधूः भवेत् ?
— मन्ये, मेदिनीं भवान् जानाति ।
— केयम्...?
— सा दीना... वृद्धा...।
— जानामि...। तस्या अत्र कः सम्पर्कः ?
— तस्याः कन्या श्रावणी ।
अभ्रपद: उच्चैरहसत् ।
— पितृव्य! भवान् दासमनोवृत्या मम विवाहं चिन्तयति नु ? दिनमणिः भीत्या अवदत् ।
— न.... नहि....., श्रीमन् !
— किं भवन्नयने दासीं दीनां वा विहाय नान्या कचित् प्रतिभाति?
— या आसीत् सा तु भवन्तं प्रत्याख्यातवती।
सहसा अभ्रपदः सावधानः संजातः । अहंकारः तस्य उदग्रोऽभूत् । स प्रतिशोधपरायणतया अगर्जत् — नूनं तस्याः कृते किञ्चित् दर्शयितव्यम् ।
दिनमणिः शान्तभावेन अबोधयत् । प्रकृतिस्थतया चिन्तयतु ।
— नहि...। दासी भवतु वा दीना भवतु । विवाहः करणीय एव।
— स्थिरमनसा चिन्तयतु । भवतः पदमर्यादा अस्ति । वंशस्य परम्परा याश्च आभिजात्यं वर्त्तते । सम्यक् विचार्य किमपि निश्चयं करोतु ।
— विचारे पुनः को लाभः ? भवान् गच्छतु । तत्रैव सम्बन्धं विधाय प्रत्यागच्छतु ।
*प्रेमरसोद्रेकः*
उपरि, निर्दिष्टसंलापः कयोश्चिद्वृद्धदम्पत्योः कश्मीरेषु कस्मिंश्चिद् ग्रामे पान्पुरनामनि कृतावासयोर्मध्ये समवर्तिष्ट । तदाश्रयार्थमागता हामिदाभिधा काचिदङ्गना परित्यक्ता पत्येति षण्मासान् स्वगेहे ताभ्यां निवासितासीत् । वर्षार्धोत्तरं सा प्रासूत कन्यामेकाम् । द्वादशदिनानन्तरे च तां स्वपालकाभ्यां समर्प्य प्रणाञ्जहौ । सा च बालिका मातृप्रेमामृतरसानभिज्ञा दम्पतिभ्यां प्राणनिर्विशेषं लालिता, सप्रेम संवर्धिता च पौत्रीनिर्विशेषम्। सेयं सरोजलोचना कुन्दकुड्मलदन्तपङ्क्तिः प्रवालाधरा चञ्चलालका शिरीषकुसुमकोमला शारदकौमुदीव रुचिरा धैर्यशीलापि मृदुवचना, धीरापि स्थिरमति: स्नेहनिर्झरसम्प्लुता दमयन्तीव परदमनशीला क्षमातलागता सुरसुन्दरीव कमनीया कृषीवलस्य क्षेत्रादिकार्येषु मुदा प्रयस्यन्ती सुखमास्त। कश्मीरीयाणामितरासां बालिकानामिव पान्पुरपल्लिका सुपरिचितासीत्तस्या अपि। विलक्षणोऽभूत्तस्या अनतिक्रान्तशैशवाया अपि स्वान्तर्बोधः किल। भाविविषयं पूर्वमेव सहजकल्पबुद्ध्या सा व्यजानात्, न च कदापि लुप्तधैर्यासीत् दारिकामिमां सकृदेवावलोक्य तदीयहृदयङ्गमगुणरत्नसम्पत्तिं जनः क्षणादेवोपलक्षितवान्। जायापती स्थविरौ बालिकेयमतिशयितप्रेम्णानवरतं सेवते स्म । प्रतिदिनं परिणतवयस्केन कृषीवलेन सार्धमस्मा मेषव्रजं रक्षितुं क्षेत्रं याति स्म। परमद्य सन्धिवातकारणाद् गेहान्निर्गन्तुं नाशकद्वृद्धः । यदा यदा हि स स्तोकमात्रमप्यस्वस्थोऽभूत्तदा तदा वत्सेयं मृदुवचसा तस्य बहिर्गमनमरुणत् । क्षेत्रबटुं विश्रमयितुं तावदहमेव क्षेत्रं यास्यामीत्यभ्यधात् पुनः सा सनिश्चयम्, जोषं स्थितस्य पितामहस्यानुमतिर्लब्धा मयेति च सीवनकर्म मञ्जूषामादाय निर्जगाम मन्दिरात्। शैशवे मातामह्या मुखादाकर्णितां निद्रागीतिकां मन्दं मन्दमध्वनि गायन्ती क्षेत्रं प्रति सा प्राचलत् ।
अपराह्नसमये तस्मिन् मृदुलहैमन्तार्करश्मिभिर्विस्तोर्णशालिक्षेत्रं तप्तसुवर्णसवर्णं परितो विरेजे। निरभ्रं निःशेषतो गगनतलं बृहत्कासार इव समलक्ष्यत । गन्धवाहोऽपि मान्द्यशैत्यसौरभ्ययुतो विशेषतो बभूवाह्लादकः । न चिरादस्मा मार्गवर्ति पुरातनमार्तण्डसुरमन्दिरमतिचक्राम। विध्वस्तं देवायतनमिदं क्रूरजाल्मानामवस्कन्दाद्रक्षितुमिव भगवान्मरीचिमाली स्वरश्मिजालं परितः प्रसारयामास प्राक्तनस्यास्य देवालयस्यान्तर्गताङ्गने चित्रविचित्रच्छायाचित्राणि विच्छिन्नस्तम्भानां दर्श दर्श दारिका किञ्चित्कम्पमाना प्रवारकेण कमनीयावंसौ समाच्छादयामास । "अलं भिया प्रतिच्छाया एवैताः ।" इत्यात्मानं सस्मितमाश्वास्य सा क्षेत्रं प्रति तत्वरे तस्याश्च स्निग्धकोमलमाननकमलं शीतमरुता प्रफुल्लतां ययौ । न चिरात्सा क्षेत्रमाससाद। पितामहस्य मेषयूथं शाद्वले तृणं भक्षयत् सुखमास्त। जृम्भमाणं क्षेत्रबटुमभ्युपेत्य साऽब्रवीत्सस्मितम्। "याहि गेहम्। श्रान्तोऽसि क्षुत्क्षामकण्ठश्च मेषरक्षणं स्वयं करिष्यामि। सूर्यास्तमने च तान् गोष्ठकं नेष्यामी'ति ।
इसे पढ़कर देखें। स्वयं की जांच करें।
Tuesday, 11 October 2022
स्वाभिमान वट
कलमकार स्वाभिमान के बीज को
कुछ धूप, कुछ हवा, कुछ मिट्टी, कुछ पानी
देकर सींचते हैं जैसे सींचता है माली।
अंकुर पौधा, पौधा पेड़ बनने लगता है।
निकलने लगती हैं शाखाएं।
शाखाओं पर पंछी कलरव करने लगते हैं।
स्वाभिमान से सर ऊंचा हो जाता है।
अपने काम को कला मान बैठता है।
कला का सम्मान हो मांग बैठता है।
काम का वाजिब दाम दो कह उठता है।
आहत हो जाता है कोई,
औकात में रहो कह उठता है।
पर कवि की सृष्टि है।
मरती नहीं है।
नयीं जड़े पैदा कर लेती है
वरगद की तरह।
Monday, 10 October 2022
।। पत्रकोपायनं कृतम्।। नरेश बत्रा
।। पत्रकोपायनं कृतम्।।
दिवंगतात्मनो मातुर्वर्षान्तदिवसस्मृतौ।
परिवारजनैः सर्वैः श्रद्धाञ्जलिः समर्पिता।।
समं वेदप्रचारेण यज्ञानुष्ठानपूर्वकम्।
आर्याचारप्रचाराय पत्रकोपायनं कृतम्।।
जीवनं पूर्णतां याति, कार्येषु जीविष्यति यशलब्ध यः।
परिवारजनैः सर्वैः श्रद्धाञ्जलिः समर्पिताः।।
चार्वाक
भारत में परजीवियों का एक विशाल समूह है जो बोलता है कि “सब कुछ माया है”, लेकिन व्यवहार में यह समूह सारी जिंदगी इसी “माया” के पीछे पागल रहता है। प्राचीन भारत के लोकायत संप्रदाय ने इन परजीवियों की खूब खबर ली थी।आइए लोकायत दर्शन की कुछ प्रमुख प्रस्थापनाओं को देखते हैं:
1. यह जगत ही एकमात्र जगत है, यह जीवन ही एकमात्र जीवन है, और हमें इसे सर्वश्रेष्ठ तरीके से जीने का प्रयत्न करना चाहिए।
2. जब तक जियो सुख से जियो। मृत्यु की निगाहों से कोई नहीं बच सकता। एक बार जब शरीर जलकर राख हो जाएगा, फिर पुनर्जन्म कैसे होगा?
3. सुख के साथ दुख भी मिश्रित है, इसलिए हमें सुख को त्याग देना चाहिए, ऐसा मूर्खों का विचार है। अपना भला चाहने वाला कौन इंसान धूल और भूसी के कारण उत्कृष्ट सफेद अनाज वाले धान को फेंक देगा?
4. ना कोई स्वर्ग है, ना कोई मोक्ष, ना आत्मा किसी परलोक में जाती है।
5. वर्णाश्रम धर्म के पालन से भी कोई फल प्राप्त नहीं होता।
6. मोर को रंग किसने दिए हैं या कोयल से गीत कौन गवाता है, इसका प्रकृति के सिवा और कोई कारण नहीं है।
7. अग्निहोत्री यज्ञ, तीनों वेद, त्रिदंड धारण और शरीर में भस्म लगाना, ये सभी बुद्धि और पौरुषहीन लोगों की आजीविका के साधन मात्र हैं।
8. अगर श्राद्ध में अर्पित भोजन से स्वर्ग में बैठे लोग संतुष्ट हो जाते हैं तो क्यों नहीं छत पर बैठे लोगों को नीचे ही भोजन दे दिया जाता?
9. अगर श्राद्ध करने से मरे हुए लोगों को तृप्ति हो जाती है, तो फिर किसी राहगीर को साथ में भोजन देने की क्या जरूरत है? घर में दिए भोजन से ही उसे रास्ते में तृप्ति मिल जाएगी।
10. अगर कोई अपने शरीर को छोड़कर परलोक चला जाता है तो अपने दोस्तों और अन्य लोगों के प्रेम में बंधकर वह दुबारा वापस क्यों नहीं लौट आता?
11. इसीलिए, ब्राह्मणों ने मात्र अपनी आजीविका के लिए श्राद्ध कर्म की व्यवस्था की है। इसमें अधिक कुछ भी नहीं है।
-----------------------------------------------------
Shyam Singh Rawat मनस्वी पुरूष की हर बात ध्यान से सुनना जरूरी है, सो आपकी बात पर गौर किया। मेरी समझ में, चार्वाक को भोगवादी कहना महान ज्ञानी का अपमान है। चार्वाक परलोक को नकार कर इहलोक को सुन्दर बनाने की बात करते हैं। दूसरी बात यह कि चूंकि विज्ञान को नकारा नहीं जा सकता, तो आत्मा और अध्यात्म को लेकर बहुतेरे छद्म-वैज्ञानिक बाजार में हैं।
Rana Singh जी,
मैं कोई मनस्वी नहीं, बल्कि बहुत ही साधारण व्यक्ति हूं।
चार्वाक मत भोगवादी न होता तो वह 'यावत्जीवेत सुखं जीवेत' जैसा अनर्थकारी विचार नहीं देता।
परलोक की अवधारणा को हूबहू गांठ बांध लेना भी कतई स्वीकार्य नहीं हो सकता। इसीलिए आध्यात्मिक ज्ञान-सम्पन्न योगीजनों ने स्वयं अपने अंतर्जगत की यात्रा करने को कहा है। जिसमें अंधानुकरण के लिए कोई स्थान नहीं है। यह तप तो साधक को खुद ही करना पड़ता है। तभी उसे वास्तविक सुखानुभूति हो सकती है।
जैसा कि मैं अपनी पूर्व टिप्पणी में स्पष्ट कह चुका हूं कि विज्ञान जिन छ: आधारभूत सिद्धान्तों के आधार पर कब, क्यों, कैसे, कितना आदि तरह-तरह के प्रश्नों का सम्यक उत्तर खोजने पर काम कर ही निष्कर्ष तक पहुंचता है तो फिर पराभौतिक ज्ञान के मामले में इन सिद्धान्तों को अपनाकर निष्कर्ष तक पहुंचने की कोशिश करने से पहले ही उन्हें नकार देना उचित नहीं है।
Shyam Singh Rawat तो आप जीवनकाल में जब तक जीते हो सुख से नहीं जीते हो??
ढोंग ना कीजिए
Khetaram Beniwal Malwa जी,
संसार के बिरले मनुष्यों को छोड़कर अन्य सभी लोग सारा जीवन सुख की तलाश में यत्र-तत्र भटकते हुए ही व्यतीत कर जाते हैं, क्योंकि वे सुख को इन्द्रियों के माध्यम से प्राप्त करना चाहते हैं और इन्द्रियों की अपनी सीमाएं होती हैं तो स्वाभाविक रूप से वह सुखानुभूति भी सीमित ही रह जाती है।
कभी सोचकर देखिए कि क्या आपको वह सुख वास्तव में प्राप्त हुआ है जिसमें तल्लीन होने का भाव सदैव भीतर उठता रहता है?
चार्वाक के विचार अवश्य अर्ध सत्य को इंगित करते हैं|
चार्वाक अपने समय का क्रांतिकारी दर्शन था, जो आज भी सत्य है।
महान मनीषी कार्ल मार्क्स ने द्वंदात्मक भौतिकवाद का सिद्धांत उसी का बहुत ही परिष्कृत रूप है
वैज्ञानिक खोजें बता रही हैं कि दृश्यमान जगत से कहीं अधिक विस्तृत अदृश्य संसार है। प्रति-ब्रह्मांड पर काम हो रहा है। ब्लैक मैटर और चतुर्थ आयाम की चर्चा आम है। लाइफ आफ्टर डेथ और
एईडी (आफ्टर डेथ एक्सपीरियंस) जैसे पराभौतिक विषयों पर अनुसंधान हो रहे हैं। क्योंकि जितना हम जानते हैं, यह सकल सृष्टि उससे भी असंख्य गुना अधिक विस्तृत है।
डॉ. रेमण्ड ए. मूडी नामक विख्यात मनःचिकित्सक का नाम सुना है आपने? उनके अनुसंधान के विषय में भी पढ़ लीजिएगा।
चार्वाक अज्ञानता के उसी अंधे कुएं में जीवन खपा देने की सिफारिश करता है।
चार्वाक दर्शन मनुष्य को पशुओं की तरह भोगवादी जीवन जीने को कहता है। इसीलिए उसे 'शिश्नोदरवाद' कहा गया है। पशु में ज्ञानार्जन की चाह पैदा नहीं होती, मनुष्य में होती है। जिज्ञासा ज्ञान की पहली सीढ़ी है और मनुष्य की समस्त उपलब्धियां इसी से संभव हुई हैं।
वैज्ञानिक उपलब्धियां एक निश्चित प्रक्रिया का परिणाम होती हैं जिसमें परिकल्पना (Hypotheses), सैद्धांतिक अध्ययन (Theory), प्रयोग (Experiment), पर्यवेक्षण (Observation), विश्लेषण (Analysis) और निष्कर्ष/परिणाम (Result/Conclusion) इन छह चरणों का क्रमिक सूक्ष्म और भरपूर प्रयास हमें अंतिम निष्कर्ष तक पहुंचाता है लेकिन स्वयं को नास्तिक, अनीश्वरवादी या वैज्ञानिक विचारधारा का पृष्ठपोषक बताने वाले लोग इस प्रक्रिया का पालन आध्यात्मिक ज्ञान के क्षेत्र में करना बिल्कुल भी आवश्यक नहीं समझते। जबकि इसके बिना किसी निष्कर्ष पर नहीं पहुंचा जा सकता है।
चार्वाक दर्शन भी भारतीय दर्शन का ही अंग है ,यह कहीं बाहर से नहीं आया। इसे समझने के लिए अन्य भारतीय दर्शनों का अध्ययन बहुत आवश्यक है जो कि एक दूसरे के पूरक हैं न कि विरोधी। मैने भी कुछ समय पूर्व चार्वाक पर एक पुस्तक पढ़ी थी जिसमें विस्तार पूर्वक इस दर्शन पर विचार किया गया था। जो सम्भवतः न्यायदर्शन से प्रभावित था। न्याय दर्शन को ही तर्कशास्त्र भी कहा जाता है। अधूरा ज्ञान अनर्थकारी होता है।
शिवभूषण सिंह गौतम यह वेदों और भारतीय षटदर्शन के पूर्व का दर्शन है भौतिक वादी होने से शास्त्रों में इसकी चर्चा विरोधी दर्शन के रूप में है लोकायत नाम भी है इस दर्शन का।
यही तो बैज्ञानिक सोच और तार्किक खोज है जिसके कारण परिणीती लोग इसका बिरोध करने और आखिरी में उसे नास्तिक नाम पुकारने लगते हैं करें भी क्यों न धंधे पर आंच आने लगतीहै
Saroj Kumar Bishal 'ॠणम् कृत्वा घृतम् पीवेत्’ चार्वाक की बात नहीं है। यह किसी दुष्ट ने चार्वाक दर्शन को बदनाम करने के लिए उनसे जोड़ दिया।
Rana Singh जितने भी दर्शन हैं सभी में दुष्ट घुसकर कुछ न कुछ खुराफात कर दिये हैं।
Subscribe to:
Posts (Atom)